Encyklopedia

Poznaj głównych winowajców zapalanie zatok przynosowych

Przyczyny zapalenia zatok przynosowych

Główni winowajcy zapalenia zatok przynosowych to przeziębienie, alergia, bakterie oraz wady w budowie nosa.

1. Winowajca pierwszy: przeziębienie
   Najczęstszą przyczyną zapalenia zatok przynosowych jest przeziębienie. Wirusy wywołują stan zapalny dróg oddechowych, który z kolei jest przyczyną obrzęku błony śluzowej nosa (również w obrębie kompleksów ujściowo-przewodowych).
2. Winowajca drugi: alergia
   Nieleczony lub nieprawidłowo leczony alergiczny nieżyt nosa łatwo może doprowadzić do obrzęku lub patologicznego przerostu błony śluzowej nosa i prowadzić do rozwinięcia się zapalenia zatok.
3. Winowajca trzeci: „krzywy nos”
   Nieprawidłowości w budowie anatomicznej nosa i zatok przynosowych mogą powodować zwężanie ich ujścia, co przyczynia się do nawracających zakażeń.

Winowajca pierwszy - Przeziębienie

Przeziębieniem określamy wirusowe zakażenie górnych dróg oddechowych (nos, gardło, krtań). Czynnikiem etiologicznym są różne rodzaje wirusów, np. wirusy grypy i paragrypy i inne. Przeziębienie jest chorobą zakaźną, a główną rolę w przenoszeniu wirusów odgrywa droga kropelkowa (kichanie i kaszel). Proste zabiegi higieniczne i właściwe zachowania zmniejszą rozprzestrzenianie się wirusów poprzez ręce i przedmioty zapobiegając tym samym przekazywaniu zakażenia.

• przeziębienie czy grypa?

  Często trudno jest ustalić, czy jesteśmy „tylko” przeziębieni, czy też zachorowaliśmy na grypę. Odróżnienie tych chorób jest bardzo ważne, ponieważ przeziębienie, jeśli będziemy stosować odpowiednie działania profilaktyczne minie bez pozostawienia następstw, tymczasem grypa może doprowadzić do poważnych, ogólnoustrojowych konsekwencji. Poniżej prezentujemy podstawowe różnice pomiędzy przeziębieniem a grypą:

  Objawy	Grypa	Przeziębienie
  początek objawów	Nagły	Powolny
  gorączka powyżej 39°C z dreszczami	Często	Rzadko
  bóle głowy, mięśni i stawów	Silne	Mniej nasilone
  znaczne osłabienie	Często	Rzadko
  suchy kaszel	Często	Rzadko
  kichanie	Rzadko	Często
  chrypka	Rzadko	Często
  szczepionka swoista	dostępna	Brak

  Uwaga! W przypadku podejrzenia grypy musisz udać się do lekarza.

• powikłania w przebiegu przeziębień - zapalenie i ból zatok przynosowych

  Przeziębienie, któremu towarzyszy niedrożność nosa, to jedna z najczęstszych przyczyn zapalenia zatok z objawami bólów zatok. Jak wynika z badań PBS, ból zatok, będący głównym objawem skłaniającym osoby chore do poszukiwania pomocy lekarskiej, u połowy badanych wystąpił bezpośrednio po przeziębieniu. Jeśli bóle głowy pojawiają się w okolicach czoła, oczu, u nasady nosa, nasilają się przy pochylaniu, a towarzyszy im niedrożność nosa lub wydzielina z nosa oraz zaburzenia węchu, można przypuszczać, że ich przyczyną jest proces zapalny zatok przynosowych.

  „Infekcje górnych dróg oddechowych (potocznie zwane przeziębieniem) są najczęstszą przyczyną powstawania zapalenia zatok. Proces zapalny toczący się wewnątrz zatok przynosowych przyczynia się do obrzęku błony śluzowej nosa, gdzie unieruchomiona wydzielina wraz z powietrzem w zatkanej zatoce powoduje ucisk, wynikiem czego jest intensywny ból. Dlatego tak ważne jest przywrócenie drożności nosa i ujść zatok przynosowych” mówi prof. dr hab. Dariusz Jurkiewicz – Kierownik Kliniki Otolaryngologii Wojskowego Instytutu Medycznego w Warszawie. Proces zapalny toczący się w obrębie nosa, nosogardła i gardła powoduje uszkodzenie fizjologicznych funkcji błony śluzowej dróg oddechowych. Tymczasem aparat śluzowo-rzęskowy i nabłonek wyściełający drogi oddechowe stanowi pierwszą linię obrony organizmu. Druga linia obrony to układ odpornościowy.

  Uszkodzenie rzęsek lub nawet czasowe upośledzenie ich ruchu oraz zmiana gęstości śluzu może prowadzić do upośledzenia transportu śluzowo-rzęskowego. Ww. czynniki oraz upośledzenie drożności nosa są podstawowym czynnikiem predysponującym do wystąpienia powikłań choroby przeziębieniowej. Najczęstszymi powikłaniami infekcji wirusowej nosogardła (przeziębienie) jest nadkażenie bakteryjne, zajęcie procesem zapalnym błony śluzowej zatok oraz zapalenie ucha środkowego.

Winowajca drugi - Alergia

Alergie towarzyszą ludzkości od wieków. Jak wynika z badań ECAP (Epidemiologia Chorób Alergicznych w Polsce) co czwarty Polak cierpi na alergiczny nieżyt nosa. Jeśli alergiczny nieżyt nosa jest nieleczony lub jest leczony nieprawidłowo, to łatwo może doprowadzić do rozwinięcia się zapalenia zatok przynosowych.

Jak do tego dochodzi? Wystarczy kontakt z alergenem, którym mogą być alergeny pyłku roślin, alergeny roztoczy kurzu domowego, sierści zwierząt. Po zetknięciu się z uczulającą substancją najpierw pojawia się katar, kichanie, następnie występuje obrzęk błony śluzowej nosa, który prowadzi do zamknięcia ujść zatok. Dłuższe narażenie na kontakt z alergenem może spowodować przerost błony śluzowej i na trwałe zwęzić lub nawet zatkać ujścia zatok przynosowych. Między zatokami a nosem nie ma swobodnego przepływu powietrza, co sprzyja rozwojowi infekcji. Powtarzająca się ekspozycja na alergen, może spowodować zmiany charakterystyczne dla przewlekłego zapalenia zatok przynosowych.

Sprawdź co cię może uczulić

Winowajca trzeci: krzywy nos

Nieprawidłowości lub zmiany w budowie anatomicznej zatok mogą powodować zwężanie ich ujścia, co przyczynia się do nawracających zakażeń. Zdarza się to przy skrzywieniu przegrody nosa, które może powstać w wyniku urazu. Niewielkie skrzywienie nie spowoduje niedrożności nosa, ale gdy dodatkowo wystąpi infekcja lub alergia, może to doprowadzić do obrzęku błony śluzowej nosa i zablokowania ujścia zatok.

Powikłania zapalenia zatok

Zatoki czołowe, sitowe i klinowe sąsiadują z jamą czaszki, a pośrednio z oponami mózgu. Wszystkie zatoki przynosowe stanowią też część obramowania kostnego oczodołu i leżą w bliskim sąsiedztwie nerwu wzrokowego. Ma to olbrzymie znaczenie dla rozwoju poważnych powikłań zapalenia zatok. Nieleczone lub niewłaściwie leczone zapalenie zatok może prowadzić do powikłań oczodołowych i ocznych (np. ropień podokostnowy oczodołu, zapalny obrzęk powiek, pozagałkowe zapalenie nerwu wzrokowego), powikłań wewnątrzczaszkowych (np. ropień zewnątrzoponowy i wewnątrzoponowy, zapalenie opon mózgowych, zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej, ropień mózgu). Powikłania oczodołowe i wewnątrzczaszkowe występują u ponad 3% chorych z ostrym zapaleniem zatok przynosowych. Przyczyną jest w większości przypadków zbyt późne rozpoczęcie leczenia. Pogorszenie lub nawet całkowita utrata wzroku postępuje nagle lub stopniowo i dotyczy nawet do 12% chorych u których występują powikłania oczodołowe zapalenia zatok przynosowych.

powrót